Asbest Numune Alma Rehberi: Kaç Numune Yeterli?

Asbest Katı (Dökme) Numune Alma Rehberi: Kaç Numune Yeterli?

Binalarda veya endüstriyel tesislerde asbest şüphesi uyandıran malzemelerle karşılaşıldığında, görsel inceleme tek başına yeterli değildir. Malzemenin gerçekten asbest içerip içermediğini, içeriyorsa türünü ve miktarını belirlemenin tek güvenilir yolu, dökme malzeme (bulk) numunesi alarak laboratuvar analizi yapmaktır.

Peki, bir yüzeyden veya malzemeden kaç adet numune alınmalıdır? Rastgele bir parça koparmak doğru sonucu verir mi? Bu yazımızda, uluslararası kabul görmüş HSG248: The Analysts’ Guide rehberine göre katı numune alma stratejilerini ve sayılarını inceliyoruz.

Önce Güvenlik: Numune Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Numune alma işlemi, asbest liflerini serbest bırakarak hem numuneyi alan kişi hem de çevredeki diğer kişiler için risk oluşturabilir. Bu nedenle, işlem sırasında mutlaka kişisel koruyucu donanım (KKD) ve solunum koruyucu ekipman (RPE) kullanılmalıdır.

Lif yayılımını önlemek için iki temel kural vardır:

1. Islatma: Numune alınacak malzeme, liflerin havaya karışmasını engellemek için su veya uygun bir ıslatıcı ile nemlendirilmelidir.

2. Gölge Vakumlama (Shadow Vacuuming): Islatmanın mümkün olmadığı durumlarda (örneğin elektrik aksamına yakın yerlerde), H Sınıfı bir elektrikli süpürge ile tozun kaynağında yakalanması gerekir.

Malzeme Türüne Göre Numune Sayıları

Numune sayısı; malzemenin türüne, homojenliğine (tek tipliğine) ve kapladığı alanın genişliğine göre değişir. Numuneler genellikle malzemenin tüm derinliğini kapsayacak şekilde ve 3-5 cm² boyutlarında alınmalıdır.

İşte farklı malzeme türleri için önerilen minimum numune sayıları:

1. Püskürtme Kaplamalar (Spray Coatings)

Bu malzemeler genellikle homojendir ancak uygulama kalınlığı ve içeriği değişebilir.

• Standart: Püskürtülmüş yüzeyin her iki ucundan toplam 2 numune alınması genellikle yeterlidir.

• Büyük Alanlar: Eğer alan 100 m²'den büyükse, yaklaşık her 25-30 m² için 1 numune alınmalıdır.

2. Boru ve Termal İzolasyonlar (Pipe Lagging)

Boru izolasyonları genellikle en değişken yapıya sahip malzemelerdir; onarımlar ve yamalar farklı içerikler barındırabilir.

• Genel Kural: Her 3 metrelik boru hattı için 1 numune alınmalıdır.

• Uzun Hatlar: 20 metreden uzun boru hatlarında, her 6 metrede bir numune yeterli olabilir.

• Dikkat: Farklı görünen yamalar, dirsekler ve vanalar ayrıca örneklenmelidir.

3. Asbest Yalıtım Levhaları (AIB)

Bu malzemeler genellikle homojen bir yapıya sahiptir.

• Strateji: Oda başına veya her 25 m² alan başına 1 numune alınması genellikle yeterlidir.

4. Asbestli Çimento (AC) Malzemeler

Çatı kaplamaları veya borular gibi çimento esaslı malzemelerdir.

• Strateji: Genellikle her farklı levha veya ürün tipinden 1 numune alınması yeterlidir.

5. Dokulu Dekoratif Kaplamalar (Textured Coatings)

Bu malzemelerde asbest lifleri genellikle düzensiz dağılır, bu yüzden numune boyutu ve sayısı kritiktir.

• Numune Boyutu: En az 20 cm² büyüklüğünde bir alan kazınmalıdır.

• Sayı: Yüzey başına (duvar veya tavan) en az 2 numune alınmalıdır. Alan büyükse her 25 m² için 1 numune önerilir.

Toprak ve Dolgu Zeminlerde Numune Stratejisi

Eğer şüphe bina malzemelerinde değil, zeminde veya toprakta ise strateji değişir. Asbestin toprakta varlığını belirlemek için yapılan anketlerde (survey):

• Minimum Kural: Analiz için her zaman en az iki yüzey ve iki derinlik toprak numunesi alınmalıdır.

• Formül: Asbestin mevcut olduğu varsayılan sahalar için, örnekleme noktası sayısı (P), alanın hektar cinsinden büyüklüğüne (p) göre şu formülle hesaplanabilir: P=9+9p.

Sonuç ve Profesyonel Yargı

Unutmayın, yukarıdaki sayılar genel kurallardır. Her saha kendine özgüdür. Numune sayıları, binaların karmaşıklığına ve sahadaki koşullara göre profesyonel bir analist veya sörveyör tarafından artırılabilir. Numunelerin maliyet veya sözleşme kısıtlamaları nedeniyle azaltılması, yanlış sonuçlara ve ciddi yasal risklere yol açabilir.

Güvenli bir gelecek için, asbest şüphesi olan her noktada doğru sayıda ve doğru yöntemle numune alındığından emin olun.

Asbest katı numune alma rehberi

Asbest numunesi paketleme

asbest numune kontakt numune alma