6 Şubat’ın Ardından: Deprem Sonrası Görünmeyen Tehlikeler asbest ve toz

6 Şubat 2023’te yaşanan depremler, yalnızca binaları değil, hayatları, şehirleri ve çevreyi derinden etkiledi. Bugün, bu büyük felaketin yıl dönümünde kaybettiklerimizi saygıyla anarken, bir gerçeği de hatırlamak zorundayız:

👉 Deprem, yıkımla bitmez.👉 Asıl risklerin bir kısmı, enkazdan sonra başlar.

Bu yazı, deprem sonrası insanların maruz kalabileceği görünmeyen ama ciddi tehlikelere dikkat çekmek amacıyla hazırlanmıştır.

1️⃣ Enkaz Tozu: Sessiz ve Yaygın Bir Tehlike

Depremler sonrası ortaya çıkan yoğun toz bulutu, yalnızca beton ve topraktan oluşmaz. Bu tozun içinde:

• Asbest lifleri

• Silika (kuvars)

• Ağır metaller

• Kimyasal yapı malzemesi kalıntıları

bulunabilir.

📌 Sorun:Bu partiküller solunum yoluyla akciğerlere girer ve uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabilir.

📌 Risk grupları:

• Enkaz kaldırma çalışanları

• Gönüllüler

• Bölgede yaşayan siviller

• Çocuklar ve yaşlılar

2️⃣ Asbest Maruziyeti: En Büyük Uzun Vadeli Risk

Özellikle 1990 öncesi yapılarda, deprem sonrası asbest maruziyeti riski çok yüksektir.

Yıkılan veya hasar gören binalarda:

• Çatı kaplamaları

• Boru izolasyonları

• Isı ve yangın yalıtımları

• Zemin kaplamaları

asbest içerebilir.

❗ En kritik nokta:Asbest lifleri gözle görülmez, koku vermez ve yıllar sonra ölümcül hastalıklara neden olabilir.

📌 Mezotelyoma ve akciğer kanseri gibi hastalıklar, çoğu zaman 20–40 yıl sonra ortaya çıkar.

3️⃣ Kimyasal ve Endüstriyel Riskler

Deprem sonrası hasar gören sanayi tesisleri, depolar ve altyapılar nedeniyle:

• Yakıt sızıntıları

• Kimyasal dökülmeler

• Tarım ilaçları

• Endüstriyel gazlar

çevreye yayılabilir.

📌 Bu maddeler:

• Toprağı

• Yer altı sularını

• İçme suyu kaynaklarını

kirletebilir ve dolaylı sağlık riskleri oluşturur.

4️⃣ Biyolojik Tehlikeler ve Hijyen Sorunları

Depremler sonrası altyapı hasarı nedeniyle:

• Kanalizasyon sistemleri bozulur

• Temiz suya erişim azalır

• Atıklar kontrolsüz birikir

Bu durum:

• Enfeksiyon hastalıkları

• Solunum yolu enfeksiyonları

• Cilt hastalıkları

riskini artırır.

5️⃣ Psikososyal Etkiler: Görünmeyen Yaralar

Deprem sadece fiziksel değil, psikolojik bir travmadır.

• Sürekli stres

• Kaygı bozukluğu

• Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB)

• Uyku problemleri

📌 Bu etkiler çoğu zaman geç fark edilir, ancak toplum sağlığını derinden etkiler.

6️⃣ Kontrolsüz Enkaz Kaldırma: Riski Büyütür

Plansız ve denetimsiz enkaz kaldırma faaliyetleri:

• Toz yayılımını artırır

• Asbest ve diğer liflerin çevreye dağılmasına neden olur

• Maruziyeti geniş alanlara yayar

👉 Enkaz sadece moloz değildir.👉 Bilimsel ve kontrollü şekilde yönetilmelidir.

Ne Yapılmalı?

Deprem sonrası riskleri azaltmak için:

✔️ Enkaz çalışmalarında toz kontrolü sağlanmalı✔️ Asbest şüphesi olan alanlarda analiz yapılmadan işlem yapılmamalı✔️ Çalışanlar ve gönüllüler kişisel koruyucu donanım kullanmalı✔️ Halk doğru ve şeffaf şekilde bilgilendirilmeli✔️ Enkaz yönetimi uzmanlıkla yürütülmeli

Son Söz: Afet Bittiğinde Sorumluluk Bitmez

6 Şubat bize çok acı bir ders verdi.Bu dersin en önemli kısmı şudur:

Kaybettiklerimizi saygıyla anarken,yaşayanları korumak ortak sorumluluğumuzdur.

Asbestsiz, sağlıklı ve güvenli bir gelecek içinbilim, denetim ve bilinç şarttır.